Een accountantsverklaring (formeel: de controleverklaring) is verplicht voor rechtspersonen die als middelgroot of groot kwalificeren. Micro en klein zijn vrijgesteld van de wettelijke accountantscontrole. De controleplicht volgt uit art. 2:393 BW; uw grootteregime bepaalt of u eronder valt. Controleplichtige rechtspersonen deponeren de controleverklaring digitaal mee via SBR Assurance.
Kerngegevens
Voor wie verplicht: rechtspersonen die als middelgroot (art. 2:397 BW) of groot (art. 2:398 BW) kwalificeren.
Vrijgesteld: micro (art. 2:395a BW) en klein (art. 2:396 BW), geen wettelijke controleplicht.
Rechtsgrond: art. 2:393 BW (verplichting tot opdracht aan een accountant).
Wie mag controleren: een registeraccountant (RA) of Accountant-Administratieconsulent (AA) met controlebevoegdheid.
Deponering: controleplichtige rechtspersonen voegen de controleverklaring digitaal toe via SBR Assurance.
Bepalend: het grootteregime, vastgesteld op basis van de groottecriteria.
Wat is een accountantsverklaring?
Een accountantsverklaring is het schriftelijke oordeel van een accountant over de jaarrekening. In het kader van de wettelijke jaarrekeningcontrole is dit de controleverklaring: de accountant geeft een redelijke mate van zekerheid dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft, in overeenstemming met het toegepaste stelsel (Nederlandse GAAP of IFRS).
De controleverklaring is iets anders dan een samenstellingsverklaring of een beoordelingsverklaring. Een samenstellingsverklaring bevestigt alleen dat de jaarrekening op basis van de aangeleverde gegevens is opgesteld, zonder controlezekerheid. Een beoordelingsverklaring geeft een beperktere mate van zekerheid dan een controle. Alleen de controleverklaring voldoet aan de wettelijke controleplicht van art. 2:393 BW.
⚠ “Accountantsverklaring” wordt in de praktijk als verzamelterm gebruikt. Voor de deponeringsplicht gaat het specifiek om de controleverklaring bij een wettelijke controle. Een samenstellings- of beoordelingsverklaring vervult de controleplicht niet.
Wanneer is een accountantsverklaring verplicht?
De wettelijke controleplicht hangt af van het grootteregime. Een rechtspersoon valt in een regime als hij gedurende twee opeenvolgende boekjaren aan ten minste twee van de drie criteria (balanstotaal, netto-omzet, gemiddeld aantal werknemers) voldoet.
Grootteregime | Wettelijke controleplicht | Accountantsverklaring bij deponering |
|---|---|---|
Micro (art. 2:395a BW) | Nee | Niet vereist |
Klein (art. 2:396 BW) | Nee | Niet vereist |
Middelgroot (art. 2:397 BW) | Ja | Vereist, via SBR Assurance |
Groot (art. 2:398 BW) | Ja | Vereist, via SBR Assurance |
De exacte grensbedragen voor balanstotaal en netto-omzet zijn voor boekjaren die op of na 1 januari 2024 beginnen met circa 25% verhoogd. De actuele bedragen per regime staan in het artikel over de groottecriteria.
⚠ Ook zonder wettelijke controleplicht kan een accountantsverklaring contractueel of statutair zijn vereist, bijvoorbeeld door een financier, subsidieverstrekker of de eigen statuten. Dat is geen wettelijke deponeringsverplichting, maar kan in de praktijk wel om een verklaring vragen.
Hoe de controleverklaring wordt gedeponeerd
Een controleplichtige rechtspersoon deponeert de jaarrekening elektronisch via SBR, met de controleverklaring digitaal toegevoegd via SBR Assurance. De accountant levert daarbij een gewaarmerkte verklaring aan die aan het SBR-depot wordt gekoppeld.
Voor groot geldt vanaf boekjaar 2025 dat elektronisch deponeren via SBR verplicht is. Grote rechtspersonen die SBR Assurance gebruiken, lopen via een ander aanknooppunt (entry point) dan middelgrote rechtspersonen. Zie het artikel over elektronisch deponeren via SBR of iXBRL voor de fasering per regime.
Controleverklaring en de groepsvrijstelling (art. 2:403 BW)
Bij de groepsvrijstelling van art. 2:403 BW wordt de dochter vrijgesteld van onder meer de accountantscontrole van haar eigen jaarrekening. In plaats daarvan steunt zij op de geconsolideerde jaarrekening van de moeder, en die geconsolideerde jaarrekening moet wel van een controleverklaring zijn voorzien. De vrijstelling verplaatst de controle naar het geconsolideerde niveau; zij laat haar niet verdwijnen.
Soorten oordeel in de controleverklaring
De accountant kan vier typen oordeel geven. Het type oordeel verandert de deponeringsplicht niet: de verklaring wordt in alle gevallen meegestuurd. Het oordeel zegt iets over de uitkomst van de controle:
Goedkeurend oordeel: de jaarrekening geeft een getrouw beeld.
Oordeel met beperking: getrouw beeld, behoudens een specifiek punt.
Afkeurend oordeel: de jaarrekening geeft geen getrouw beeld.
Oordeelonthouding: de accountant kan geen oordeel geven, bijvoorbeeld door onvoldoende controle-informatie.
Verwante onderwerpen
De groottecriteria voor de jaarrekening bepalen of u micro, klein, middelgroot of groot bent, en dus of u controleplichtig bent.
Elektronisch deponeren via SBR of iXBRL, inclusief SBR Assurance voor middelgroot en groot.
Wat is SBR en hoe werkt deponeren via SBR? voor de achtergrond van het SBR-stelsel waarbinnen ook SBR Assurance opereert.
Veelgestelde vragen
Wat is een accountantsverklaring? Een accountantsverklaring is het schriftelijke oordeel van een accountant over de jaarrekening. In het kader van de wettelijke controle is dit de controleverklaring: de accountant geeft een redelijke mate van zekerheid dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft. Samenstellings- en beoordelingsverklaringen zijn andere vormen van accountantsverklaringen, maar voldoen niet aan de wettelijke controleplicht.
Wanneer is een accountantsverklaring verplicht? Bij de jaarrekening is een controleverklaring wettelijk verplicht voor rechtspersonen die als middelgroot of groot kwalificeren (art. 2:393 BW). Micro en klein zijn vrijgesteld van de wettelijke accountantscontrole en hoeven geen verklaring te deponeren.
Wat is het verschil tussen een controleverklaring en een samenstellingsverklaring? Een controleverklaring geeft een redelijke mate van zekerheid dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft en voldoet aan de wettelijke controleplicht. Een samenstellingsverklaring bevestigt alleen dat de jaarrekening op basis van de aangeleverde gegevens is opgesteld, zonder controlezekerheid, en vervult de controleplicht niet.
Moet een kleine bv een accountantsverklaring deponeren? Nee. Een rechtspersoon in het klein of micro regime is vrijgesteld van de wettelijke accountantscontrole en deponeert geen controleverklaring. Pas bij kwalificatie als middelgroot of groot ontstaat de controleplicht.
Hoe wordt de accountantsverklaring bij de KVK aangeleverd? Controleplichtige rechtspersonen deponeren elektronisch via SBR en voegen de controleverklaring digitaal toe via SBR Assurance. Grote rechtspersonen gebruiken daarbij een ander aanknooppunt dan middelgrote.
Heeft de groepsvrijstelling invloed op de controleverklaring? Ja. Bij de groepsvrijstelling (art. 2:403 BW) vervalt de controle van de eigen jaarrekening van de dochter, maar de geconsolideerde jaarrekening van de moeder moet wel een controleverklaring bevatten. De controle verschuift naar het geconsolideerde niveau.
Doc2iXBRL bij controleplichtige filings
Een controleplichtige jaarrekening, middelgroot of groot, vraagt om het juiste SBR-aanknooppunt en het meesturen van de controleverklaring via SBR Assurance. Doc2iXBRL converteert uw goedgekeurde jaarrekening naar gevalideerde iXBRL of SBR, ondersteunt de aanknooppunten en valideert tegen de filingregels (Arelle plus eigen pre-filing checks), met de reviewer in controle, zonder een KVK-uitkomst te garanderen. Wilt u zien hoe dit voor uw grootteregime werkt?
Book a demoBronnen
Burgerlijk Wetboek Boek 2, art. 2:393 (controleplicht) en art. 2:395a-2:398 (grootteregimes), wetten.overheid.nl: https://wetten.overheid.nl/BWBR0003045
NBA, Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants: https://www.nba.nl
SBR Nederland, SBR Assurance: https://www.sbr-nl.nl
